Watu wengi kufanya kitu fulani haimaanishi kitu hicho ni sahihi.

Kufikiria kinyume na wengi na kufikiria madhara ya maamuzi yako ni bora.

Jana nilikula chakula tofauti kidogo kwa chakula cha mchana, wali na dagaa waliokaangwa vizuri. Ni chakula ambacho huwa nakila mara chache, lakini kila ninapokila huniridhisha. Lakini jana kulitokea jambo lililonifanya nitafakari sana.

Nilichukua sahani niliyotumia kula dagaa nikaipeleka kwenye sinki la jikoni. Kulikuwa bado na mabaki ya wali na dagaa wachache. Nilipanga kuosha vyombo baada ya masaa machache. Niliporudi jikoni, sinki lilikuwa limejaa sisimizi.

Wengi wetu hatupendi sisimizi, hasa wanapovamia maeneo yetu. Niliosha vyombo haraka kisha nikaendelea na shughuli zangu za kawaida. Saa chache baadaye nilirudi jikoni kuchukua matunda, ndipo nikakutana na tukio la kuvutia sana.

Kupitia dirisha la jikoni kwa nje niliona msafara wa sisimizi wakishirikiana kubeba mmoja wa dagaa waliokuwa wamebaki karibu na sinki. Nikatazama juu ya ukuta waliokuwa wanapanda, nikauona uwazi mdogo uliokuwa unaonekana kama makazi yao.

Nilitaka kuona nini kingetokea. Dagaa alikuwa mrefu mno kiasi kwamba haikuwa rahisi kwa sisimizi kumuingiza kwenye lile tundu. Ili aingie, walipaswa kumgeuza kwa wima. Lakini sisimizi waliendelea kumbeba kwa mlalo. Nikajiuliza kama kweli wangeweza kutatua tatizo hilo.

Nilikuwa tayari nimevutiwa na jinsi walivyoshirikiana kumbeba yule dagaa. Walimtoa kutoka jikoni, wakapita nje ya nyumba, wakazunguka kona kadhaa mpaka wakafika upande mwingine wa dirisha. Kisha waliinua dagaa yule kwa pamoja wakipanda ukuta mrefu kuliko nilivyoweza kufikia.

Nilikaa pale kwa zaidi ya nusu saa nikiwatazama wakimzungusha dagaa kila upande. Mara wanampeleka kushoto mwa tundu, mara chini, mara juu, mara kushoto tena. Haikufanya kazi.

Kadri muda ulivyopita ndivyo sisimizi walivyozidi kuongezeka. Baadaye walikuwa mamia. Lakini mchakato ulikuwa ule ule. Juu, chini, kushoto, kulia, wakijaribu kumsukuma ndani ya tundu. Haikufanya kazi. Nikaondoka.

Baada ya masaa machache nilirudi tena kuangalia. Kulikuwa na sisimizi wengi zaidi kuliko mwanzo, lakini bado walikuwa wanafanya kitu kile kile. Waliendelea kusukuma bila maendeleo yoyote.

Nikaanza kujiuliza walifikiria nini mara ya kwanza walipomwona yule dagaa. Nikamfikiria sisimizi wa kwanza aliyemuona na kutoa taarifa kwa wengine. Kusudi lake lilikuwa kuwaambia wenzake kwamba kulikuwa na chakula kingi.

Kisha mmoja wao akapendekeza wampeleke kwenye kiota chao. Wote wakakubaliana kuwa ni wazo zuri. Hakuna hata sisimizi mmoja aliyesimama na kuuliza kama kweli inawezekana dagaa akaingia kwenye lile tundu.

Kadri wazo lilivyopata nguvu, sisimizi wengi zaidi walijiunga. Wakaanza kumbeba dagaa kuelekea ukutani na hatimaye kwenye lile tundu. Wote walitoa nguvu zao mpaka kazi hiyo ikawa misheni ya pamoja. Kadri ilivyochukua muda mrefu, ndivyo ilivyozidi kuvuta umakini wa sisimizi wengine.

Nikajiuliza kama kulikuwa na wakati ambao mmoja wao alisimama na kuuliza: “Je, kweli huyu dagaa ataingia ndani ya hili tundu?”

Na kama angeuliza hivyo, wale mamia ya sisimizi waliokuwa wakifanya kazi kwa bidii wangemjibu vipi?

Huenda wangemcheka, wangemshambulia au wangemtenga kwa kuhoji jambo ambalo kila mmoja alikuwa ameliamini. Mantiki yao ilikuwa rahisi:

“Ikiwa kila mtu anaamini hili ni wazo bora, basi lazima liwe sahihi.”

Walijua kuwa kupinga kundi lote ilikuwa hatari. Wengine wangemkataa na kumchukia kwa kuhoji jambo ambalo kila mtu alikuwa tayari ameliamini, hata kama ushahidi ulionyesha wazi kuwa halifanyi kazi.

Nilijikuta nikitafakari mawazo hayo yote. Nikagundua kuwa binadamu mara nyingi tunafanana sana na sisimizi kwenye hilo. Mara nyingi tunafuata wengi bila kujiuliza kama kweli wako sahihi.

Tatizo: Mfumo wa Mawazo — Wengi Kama Mtego

Kufuata wengi bila kufikiri mara nyingi huwa mtego. Ni vigumu kufikiri kwa uhuru unapozungukwa na maoni ya wengi. Ndiyo maana ni muhimu kujiuliza:

“Haya ni mawazo yangu kweli, au nimeathiriwa na wengi?”

Hili ni muhimu hasa katika maamuzi ya maisha binafsi. Maamuzi kuhusu ndoa, kazi, furaha, na afya hayapaswi kuamuliwa kwa kufuata tu maoni ya jamii. Wengi watatoa maoni yao, lakini matokeo yataishiwa na mtu mmoja mmoja.

Hii ndiyo huitwa contrarian thinking — uwezo wa kufikiri tofauti na wengi. Si kuwa tofauti kwa ajili ya ubishi, bali ni kutoruhusu tabia ya kundi kuchukua nafasi ya mantiki yako mwenyewe.

Sisimizi walishindwa si kwa sababu walikuwa sisimizi. Walishindwa kwa sababu ya mantiki mbovu. Kila mmoja alikuwa anamfuata aliyekuwa mbele yake bila kujiuliza kama njia hiyo ilikuwa inafanya kazi.

Umaarufu wa wazo ukawa ushahidi wa ukweli. Na haukupaswa kuwa hivyo.

Dagaa hakuingia kwenye tundu. Saa nyingi za juhudi za pamoja hazikuzaa matokeo yoyote. Nguvu, idadi, kujituma, vyote havikuwa na maana kwa sababu mwelekeo ulikuwa mbaya tangu mwanzo.

Na hili si tatizo la sisimizi pekee. Sisimizi walikuwa na dagaa. Sisi tuna kazi, mahusiano, na ndoto.

Ndoa Kwa Kufuata Mfumo

Tunawajua watu wanaooa au kuolewa si kwa sababu wanataka, bali kwa sababu kila mtu karibu yao anaingia kwenye ndoa. Wanakubali presha za familia na matarajio ya jamii.

Wengi wanafuata mkumbo bila kusimama kujiuliza kama kweli wanataka ndoa hiyo, na mtu huyo, katika muda huo.

Na maamuzi hayo huzaa ndoa zisizo na furaha, talaka, majuto, na maumivu ya muda mrefu.

Ndoto Zinazocheleweshwa

Tunamjua mtu mwenye ndoto ya kweli. Labda biashara, sanaa, au maisha yasiyoingia kwenye mfumo wa kawaida. Lakini wengi wanamwambia ni hatari, haiwezekani, au ni ujinga. Na hivyo anaacha.

Anaweka pembeni kile ambacho kilikuwa cha kweli kwake na kuchukua kile kinachoeleweka kwa wengine.

Miaka inapita. Wengi wanaendelea na maisha yao. Lakini yeye anaendelea kubeba majuto ya kutokujaribu kile alichokitaka kweli.

Njia Zisizowahi Kuhojiwa

Hii ipo kila sehemu ya maisha. Kuna watu ambao hawajawahi kusimama kujiuliza kama njia waliyochukua ni yao kweli. Wamefuata shule, kazi, maisha ya kawaida kwa sababu ndiyo njia iliyotarajiwa.

Wanasukuma dagaa kwa mlalo kwa sababu ndivyo ilivyokuwa ikifanywa siku zote.

Hawajawahi kujiuliza kama kweli anaingia kwenye tundu.

Suluhisho: Fikra za Athari za Baadaye

Watu wengi huuliza swali moja tu:

“Nini kitatokea nikifanya hivi?”

Kisha wanafanya uamuzi.

Huo ndio mtazamo mfupi ambao sisimizi walikuwa nao. Walijiuliza tu nini kitatokea wakimbeba dagaa kwenda kwenye kiota, bila kujiuliza kama ataingia.

Second-order thinking huenda hatua zaidi. Huuliza:

“Nini kitafuata baada ya hatua yangu ya kwanza?”

Sisimizi walipaswa kujiuliza:

Dagaa ataingia kweli?
Ataathiri vipi nafasi ya ndani?
Je, njia tunayochukua inafanya kazi kweli?

Lakini wengi huishia kwenye swali la kwanza tu.

Nioe?
Nichukue kazi hii?
Nianzishe biashara?
Niamini wanachosema?

Ikiwa kila mtu anaoa kwa sababu ndiyo mfumo wa jamii, hupati jamii ya ndoa zenye furaha. Unapata jamii ya watu waliotoa uamuzi wa maisha kwa sababu ya presha za kijamii.

Na athari zake huendelea kwa vizazi.

Ikiwa kila mtu anaacha njia isiyo ya kawaida kwa sababu wengi hawaikubali, nani ataunda vitu vipya duniani?

Maendeleo yanahitaji mtu aliye tayari kuonekana amekosea mbele ya wengi.

Kwa second-order thinking, maswali huwa ya kina zaidi:

Nikioa sasa, itaathiri vipi maisha yangu, uhuru wangu, kazi yangu?

Nikichukua kazi hii, itaathiri vipi muda wangu, mahusiano yangu, afya yangu ya akili?

Nikianzisha biashara hii, itaathiri vipi fedha zangu, amani yangu, na maisha yangu binafsi?

Kila uamuzi una athari kubwa zaidi kuliko tunavyoona mwanzoni.

Hitimisho

Nikifikiria sisimizi wale na dagaa aliyekwama ukutani, bado navutiwa na picha ya lile tundu la mviringo na msafara wa sisimizi waliokuwa wakisukuma kwa pamoja.

Huenda katikati yao kulikuwa na sisimizi mmoja aliyekuwa na wazo tofauti. Labda alisimama. Labda alijaribu kumgeuza dagaa kidogo.

Lakini alikuwa amezungukwa na maoni ya wengi. Mamia wakisukuma upande mmoja. Na uzito wa kundi ni mgumu kuupinga.

Ni sehemu gani ya maisha yako unasukuma dagaa kwa nguvu kwenye tundu ambalo halitoshi?

Ni nani karibu yako anayesukuma upande huo huo na kuita hiyo “ushahidi”?

Na ungehitaji nini ili kuugeuza kidogo?

Usifanye jambo kwa sababu wengi wanafanya. Fanya jambo ambalo ndani kabisa linagusa nafsi yako. Na likishindikana, uwe tayari kubeba matokeo yake na kuanza tena.

Wengi hawakujui kuliko unavyojijua mwenyewe.

Kitu si sahihi kwa sababu tu watu wengi wanakifanya.

Panapo majaaliwa,

Fikiria kwa kina. Ishi kwa makusudi.

Watushule